(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 131

॥ శ్రీః ॥
3.131. అధ్యాయః 131
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
లోమశేన యుధిష్ఠిరంప్రతి నానాతీర్థమహిమానువర్ణనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

లోమశ ఉవాచ। 3-131-0x(2130)(20923)
అస్మిన్కిల స్వయం రాజన్నిష్టవాన్వై ప్రజాపతిః।
సత్రమిష్టీకృతం నామ పురా వర్షసహస్రికం ॥ 3-131-1(20924)
అంబరీషశ్చ నాభాగ ఇష్టవాన్యమునామను।
యత్రేష్ట్వా దశపద్మాని సదస్యేభ్యోఽభిసృష్టవాన్ ॥ 3-131-2(20925)
యజ్ఞైశ్చ తపసా చైవ పరాం సిద్ధిమవాప సః।
దేశశ్చ నాహుషస్యాయం య·జ్వనః పుణ్యకర్మణః ॥ 3-131-3(20926)
సార్వభౌమస్య కౌంతేయ యయాతేరమితౌజసః।
స్పర్ధమానస్య శక్రేణ తస్యేదం యజ్ఞవాస్త్విహ ॥ 3-131-4(20927)
పశ్య నానావిధాకారైరగ్నిభిర్నిచితాం మహీం।
మజ్జంతీమివ చాక్రాంతాం యయాతేర్యజ్ఞకర్మభిః ॥ 3-131-5(20928)
ఏషా శంయేకపత్రా సా శకటం చైతదుత్తమం।
పశ్య రామహ్రదానేతాన్పశ్య నారాయణాశ్రమం ॥ 3-131-6(20929)
ఏతచ్చర్చీకపుత్రస్య యోగైర్విచరతో మహీం।
ప్రసర్పణం మహీపాల రౌప్యాయామమితౌజసః ॥ 3-131-7(20930)
అత్రానువంశం పఠతః శృణు మే కురునందన।
ఉలూఖలైరాభరణైః పిశచీ యదభాషత ॥ 3-131-8(20931)
యుగంధరే దధి ప్రాశ్య ఉషిత్వా చాచ్యుతస్థలే।
తద్వద్భూతలయే స్నాత్వా సపుత్రా వస్తుమర్హసి ॥ 3-131-9(20932)
ఏకరాత్రమువిత్వేహ ద్వితీయం యది వత్స్యసి।
ఏతద్వై తే గదేవావృత్తం రాత్రౌ వృత్తమితోఽన్యథా ॥ 3-131-10(20933)
అద్య చాత్ర నివత్స్యామః క్షపాం భరతసత్తమ।
ద్వారమేతత్తు కౌంతేయ కురుక్షేత్రస్య భారత ॥ 3-131-11(20934)
అత్రైవ నాహుషో రాజా రాజన్క్రతుభిరిష్టవాన్।
యయాతిర్బహురత్నౌర్ఘర్యత్రేంద్రో ముదమభ్యగాత్ ॥ 3-131-12(20935)
ఏతత్ప్లక్షావతరణం యమునాతీర్థముత్తమం।
ఏతద్వై నాకపృష్ఠస్య ద్వారమాహుర్మనీషిణః ॥ 3-131-13(20936)
అత్రసారస్వతైర్యజ్ఞైరీజానాః పరమర్షయః।
యూపోలూఖలికాస్తాత గచ్ఛంత్యవభృథప్లవం ॥ 3-131-14(20937)
అత్రవై భరతో రాజా రాజన్క్రతుభిరిష్టవాన్।
హయమేధేన యజ్ఞేన మేధ్యమశ్వమవాసృజత్ ॥ 3-131-15(20938)
అసకృత్కృష్ణసారంగం ధర్మేణాప్య చ మేదినీం।
అత్రైవ పురుషవ్యాఘ్ర మరుత్తః సత్రముత్తమం।
ప్రాప చైవర్షిముఖ్యేన సంవర్తేనాభిపాలితః ॥ 3-131-16(20939)
అత్రోపస్పృశ్య రాజేంద్ర సర్వాల్లోఁకాన్ప్రపశ్యతి।
పూయతే దుష్కృతాచ్చైవ అత్రాపి సముపస్పృశ ॥ 3-131-17(20940)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-131-18x(2131)
తత్ర సభ్రాతృకః స్నాత్వా స్తూయమానో మహర్షిభిః।
లోమశం పాండవశ్రేష్ఠ ఇదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 3-131-18(20941)
సర్వాఁల్లోకాన్ప్రపశ్యామి తపసా సత్యవిక్రమ।
ఇహస్తః పాండవశ్రేష్ఠం పశ్యామి శ్వేతవాహనం ॥ 3-131-19(20942)
లోమశ ఉవాచ। 3-131-20x(2132)
ఏవమేతన్మహాబాహో పశ్యంతి పరమర్షయః।
ఇహ స్నాత్వా తపోయుక్తాంస్త్రీల్లోఁకాన్సచరాచరాన్ ॥ 3-131-20(20943)
సరస్వతీమిమాం పుణ్యాం పుణ్యైకశరణావృతాం।
యత్ర స్నాత్వా నరశ్రేష్ఠ ధూతపాప్మా భవిష్యసి ॥ 3-131-21(20944)
ఇహ సారస్వతైర్యజ్ఞైరిష్టవంతః సురర్షయః।
ఋషయశ్చైవ కౌంతేయ తథా రాజర్షయోపి చ ॥ 3-131-22(20945)
వేదీ ప్రజాపతేరేషా సమంతాత్పంచయోజనా।
కురోర్వై యజ్ఞశీలస్య క్షేత్రమేతన్మహాత్మనః ॥ 3-131-23(20946)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి తీర్థయాత్రాపర్వణి ఏకత్రింశదధికశతతమోఽధ్యాయః ॥ 131 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-131-2 అభిసృష్టవాన్ దత్తవాన్ ॥
3-131-4 యజ్ఞవాస్తు యజ్ఞభూమిః।
ఇహ అస్మిన్వాస్తుని। ఇదముత్తరాన్వయి ॥
3-131-5 అగ్నిభిరగ్నిస్థాపనార్థైరిష్టకారచితైః స్థండిలైః ॥
3-131-6 శమీ ఆమిక్షార్థం దధ్యుత్పాదనార్థమానీతా శమీశాఖా। ఏకపత్రా శాతితపత్రా ॥
3-131-7 ప్రసర్పణం సంచారభూమిః। రౌప్యాయాం రూప్యవత్ శ్వేతవర్ణాయాం స్థత్యాం నద్యాం వా।
సామీప్యే సప్తమీ। ప్రసర్పణం తీర్థమిత్యన్యే ॥
3-131-8 అనువంశం పరంపరాగతమాఖ్యానశ్వోకం।
ఉలూఖలైరితి। ఉలూఖలసదృశాని స్త్రీణాం కర్ణాభరణాని భవంతీతి స్వయములూలైరేవాభరణైర్యుక్తాసతీతి శేషః।
ఏతేన వికృతవేషత్వం పిశాచ్యాః ॥
3-131-9 యుగంధరే పయః ప్రాశ్యేతి ధ. పాఠః।
ఉక్తం భాషణమేవాహ ద్వాభ్యాం యుగంధర ఇతి।
అస్మింస్తీర్థే సపుత్రా బ్రాహ్మణీ స్నాతుమాగతా తాం ప్రతి పిశాచీ వదతి।
త్వయా యుగంధరే పర్వతే దేశే వా దధిప్రాశనం కృతం।
తత్రోష్ట్రీక్షీరం గర్దభ్యాదిక్షీరం చ దధి క్రియతే।
తథా అచ్యుతస్థలాఖ్యే సంకరజానాం గ్రామే వాసశ్చ కృతః।
తథా భూతిలయాఖ్యే దస్యుగ్రామేఽగ్నిదగ్ధానాం మృతానాం క్షేపణం యస్యాం నద్యాం క్రియతే తస్యాం స్నాతాసి।
అతో దోషత్రయవతీ త్వం। ఏతత్కరణే రహి ప్రాయశ్చిత్తం ధర్మశాస్త్రే ప్రసిద్ధం।
ఔష్ట్రమైకశఫం క్షీరం సురాతుల్యమితి।
సంసృజ్య సంకరైః సార్ధం ప్రాజాపత్యం వ్రతం చరేదితి।
ప్రోష్యభూతిలయే విప్రః ప్రాజాపత్యం వ్రతం చరేదితి చ।
తచ్చ త్వయా న కృతమతః కథమత్ర వస్తుమిచ్ఛసి।
దోషవతామిహ తీర్థే వాసో దుర్లభ ఇత్యర్థః।
ఏవం పిశాచీవాక్యం శ్రుత్వాపి సా బ్రాహ్మణీ తత్ర స్నానాదికం కృతవతీ।
తతస్తయా రాక్షస్యా తస్యా ఘటపిఠరాదికం నాశితం। ఉక్తంచ।
ఏతత్తవ దివావృత్తం రాత్రౌ వృత్తం తు ద్రక్ష్యసీతి।
వృత్తం జాతం। రాత్రౌ తు తవ పుత్రమపి నాశయిష్యామీతి భావః।
అథాపి ద్వితీయాం రాత్రిం వస్తుమిచ్ఛసి చేత్తవ భూయాంసమపకారం కరిష్యామీతి యుగంధరాదిదేశత్రయనిందాపరత్వేన వ్యాఖ్యా ॥
3-131-10 త్వం తు అబ్రహ్మవిత్ ఏకరాత్రమేవాత్ర వస్తుం యోగ్యా।
యది ద్వితీయాం వస్తుమిచ్ఛసి తర్హి తే తవ ఏతత్ మదీయం వృత్తం భవిష్యతి మద్వత్ పిశాచీ భూత్వాత్ర స్నానం న లప్స్యసే।
ఏతదితి స్వవృత్తస్యాభినీయ ప్రదర్శనం। ద్వితీయదినవాసస్యైవైతత్ఫలం।
ద్వితీయరాత్రివాసే తుం ఇతోంథా అహల్యాదివన్మోహప్రాప్త్యా శిలాభావో భవిష్యతి।
తేన తీర్థదర్శనమపి న లప్స్యసే ఇతి ॥
3-131-13 ఏతత్ప్లక్షవటం నామేతి క. పాఠః ॥
3-131-14 దంతోలూఖలినస్తత్రేతి క. పాఠః।
సారస్వతైర్బ్రాహ్మణైః ఋత్విగ్భిర్యజ్ఞైరీజానాః
యూపోలూఖలికాః యూపాన్ ఉలూఖలాని చ యజ్ఞసాధనాన్యాదదతే యూపోలూఖలికాః ॥
3-131-16 కృష్ణసారంగం కృష్ణహరిణసదృశం శ్యామకర్ణమిత్యర్థః ॥
3-131-21 తీర్థాంతరమాహ సరస్వతీతి। పశ్యైకశరణావృతామితి క. పాఠః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.